رابطه میان عقل و دین از منظر قرآن و روایات

از منظر دین مبین اسلام، انسان موجودی مرکب از روح و جسم و دارای نیروی ادراکی فوق العاده‌ای به نام «عقل» است. خالق انسان از آغاز آفرینش در تأمین نیازهای او، هم عقل را در خلقت او قرار داد و هم «دین» را از طریق انبیاء بر بشریت عرضه فرمود. رابطه میان این دو همواره مورد توجه متفکران بوده، گروهی به تناقض میان آن دو و گروهی به هماهنگی آن دو رای داده‌اند و گروهی با حرمت نهادن بر یکی، دیگری را مورد بی‌مهری قرار داده است. این مقاله که به روش کتابخانه ای ـ تحلیلی نگارش یافته، در صدد پاسخ به این مسأله اساسی است: عقل و دین از منظر تعالیم وحیانی اسلام چه رابطه‌ای با یکدیگر دارند؟ بررسی منابع دینی نشان می‌دهد اساساً عقل و دین بایكدیگر تعارضی ندارند؛ بلكه عمیقاً در سازواری و سازگاری ذاتی با یكدیگر قرار دارند و رفع منطقی نیازهای بشری به آن وابسته است؛ نه عقل در برابر دین ایستاده و نه دین مقابل عقل جبهه گرفته. وحی و عقل از حجّت‌های الاهی و از منابع معرفت انسانی‌اند و مکمّل هم؛ و این رابطه هماهنگ بین آن دو در تمام آموزه‌های دین اسلام مشاهده می‌شود. عدم توجه به رابطه بین عقل و دین محرومیت انسان را از این دو حجت الاهی در پی خواهد داشت.